Een scheur boven het raam: wat zegt de vorm?

Waarom net boven het raam

Een raam of deur is een gat in de muur. Het metselwerk erboven wordt gedragen door een balk: de latei. Aan de randen van dat gat komen spanningen samen, en daar breekt een muur het eerst.

Daarom zie je scheuren bijna altijd bij hoeken van kozijnen, onder de dorpel of boven de latei, en veel minder midden in een vlakke muur. Wie een scheur beoordeelt, kijkt dus eerst naar de vorm: horizontaal, schuin of verticaal, groeiend of stabiel, haarfijn of breder dan een paar millimeter.

De horizontale scheur: roest in de latei

In veel woningen van voor de jaren zeventig ligt boven het kozijn een stalen of verzinkte latei. Komt er vocht bij, bijvoorbeeld via een open voeg of de aansluiting met het kozijn, dan gaat het staal roesten. Roest neemt meer ruimte in dan staal.

De latei zet uit en duwt het metselwerk erboven omhoog, waardoor er een horizontale scheur ontstaat in de voeg direct boven het kozijn, soms met roestvlekken. Het patroon is herkenbaar: de scheur loopt langs de volle breedte van het raam, meestal iets verder, en de stenen erboven lijken iets op te staan. Lees ook roestvlekken op de gevel.

De schuine of trapvormige scheur: zetting

Een scheur die schuin vanaf een hoek van het kozijn naar boven of beneden loopt, en soms een trap volgt door de voegen, wijst op beweging in de ondergrond of in het huis. Een deel van de woning zakt dan iets meer dan een ander deel. Op kleigrond, zoals in grote delen van Zeeland, kan de ondergrond zich na aanbouw of door droogte en nat weer verschillend gedragen.

De scheur is vaak breder aan de ene kant dan aan de andere. Dit type scheur is niet met een stukje voegmortel op te lossen. Het is verstandig om eerst te volgen of de scheur nog beweegt. Zie ook scheuren in de gevel.

Wat je beter niet doet

Een scheur dichtsmeren met kit of cementmortel zonder de oorzaak te kennen, kan de schade verbergen en erger maken. Het water zoekt een andere route en de scheur verschijnt ernaast opnieuw. Ook overschilderen of bepleisteren zonder te herstellen helpt niet. Een zichtbare lijn kom je bij een nieuw laagje verf binnen een seizoen weer tegen.

Wanneer het urgent is

Meteen laten kijken is verstandig bij een scheur die duidelijk breder is dan vijf millimeter, bij versprongen stenen, bij een kozijn dat gaat bollen of klemmen, en bij scheuren die binnen doorlopen in het stucwerk. Dan is het geen kwestie van een voeg meer. Stuur bij je aanvraag een foto van de gehele gevel, een close-up van de scheur met een duimstok erbij en eventueel de foto's van enkele maanden eerder.

Scheuren aan de binnenkant

Een scheur in de gevel is vaak ook binnen te zien: een lijn in het stucwerk boven het kozijn, een naad die opengaat bij een plafondrand of een deur die steeds over de vloer schuurt. Zulke tekens helpen bij de beoordeling.

Een scheur die buiten en binnen op dezelfde plek zit en breder wordt, wijst op beweging. Een scheur die alleen in de buitenste steenlaag zit, is vaak een kwestie van voeg of latei. Maak foto's aan beide kanten en zet er de datum bij.