Stenen die afschilferen: wat er in de muur gebeurt

Hoe een steen afschilfert

Een baksteen is poreus. Hij neemt water op en geeft het weer af. Zolang dat in balans is, merk je er niets van. Wordt de steen te nat en daarna bevroren, dan zet het ijs in de poriën uit en drukt het materiaal opzij. Gebeurt dat een paar winters achter elkaar, dan laat de buitenkant los in dunne plaatjes, soms ter grootte van een muntstuk.

Een tweede oorzaak is zout. Oplosbare zouten trekken met het vocht de steen in en kristalliseren vlak onder het oppervlak. Die kristallen groeien en duwen de buitenste schil weg. Het verschil met vorstschade is dat zout ook zonder vorst werkt en vooral zichtbaar is bij een droge, warme periode, wanneer de uitslag wit blijft zitten.

Welke stenen het vaakst last hebben

Niet elke steen is even gevoelig. Zachte, laaggebakken stenen uit oudere gevels en zogenaamde binnensteen die ooit buiten is gebruikt, hebben de minste weerstand. Ook sommige machinaal gevormde stenen uit de wederopbouw kunnen dun afschilferen als de bovenlaag te dicht is.

Een harde klinker doet dat nauwelijks. Een deel van de schade zie je pas bij nat weer. Stenen die in de zomer onschuldig lijken, zien er na een vorstperiode soms opeens slecht uit. Dat is geen spontaan probleem, maar het resultaat van jaren vochtopname.

Waar je het ziet

Onderaan de gevel, binnen een halve meter van de stoep of tuin, is de steen het natst. Daar spat regen terug, ligt vaak een tuinbed of terras tegen de muur en kan vocht opzuigen uit de grond.

Ook onder een lekkende dakgoot, bij een gebroken regenpijp en aan de westkant, waar de slagregen het hardst aankomt, zie je het eerst. Op westgevel en slagregen staat welke kant dat in Zeeland vaak is.

Impregneren: onder voorwaarden

Het is verleidelijk om een afschilferende gevel te impregneren, maar dat is risicovol. Zit er zout in de steen, dan kristalliseert het achter de waterafstotende laag en duwt de steen verder open. Impregneren is alleen zinvol op een schone, droge en zoutvrije gevel waarvan de beschadigde stenen en voegen al zijn hersteld. Meer daarover op gevel impregneren.

Wat je zelf kunt doen

Veeg losse schilfers weg en houd bij hoe snel het gaat. Maak een foto van dezelfde plek elke zes maanden. Haal planten en tuinmateriaal weg van de onderste 30 cm van de muur, controleer goten en regenpijpen en zorg dat water bij regen niet tegen de gevel kan spetteren.

Stuur voor een aanvraag een foto van de aangetaste stenen mee, en een foto van de plek waar het water vandaan kan komen.

Hoe snel het gaat

Afschilferen verloopt meestal langzaam, maar het versnelt als er steeds meer dichte huid verdwijnt. Een steen die dit jaar een muntstuk aan schilfers verliest, kan over vijf jaar een kuil van een paar centimeter hebben. Elke winter met vorst na een natte periode telt mee.

Dat zie je terug aan de vorm: eerst een dunne rand, dan een vlak, dan een gat. Een jaarlijkse foto van dezelfde plek maakt duidelijk of het tempo toeneemt. Dat is nuttig als je moet beslissen of je nu of volgend jaar ingrijpt.